شگفتی مدیر گوگل در کره‌ شمالی

همشهری آنلاین: اریک اشمیت به عنوان رئیس شرکت گوگل به سروکار داشتن با فناوری‌های بسیار پیچیده عادت دارد، از این رو عجیب نیست که در زمان مواجه با نمونه‌های بسیار ابتدایی، بهت‌زده شود.

از این رو زمانی که اشمیت طی سفرش به کره شمالی از کتابخانه دانشگاهی بازدید کرد، با دیدن رایانه‌هایی بسیار قدیمی در این کتابخانه از حرکت بازمانده و ترجیح داد از این تجهیزات سالخورده عکاسی کند. وی در بازدید از کتابخانه دانشگاه کیم ایل سونگ در پیونگ‌یانگ دانشجویانی را دید که درحال گشت و گذار در اینترنت بودند و حتی از موتور جستجوی گوگل نیز استفاده می‌کردند.

با این‌همه استفاده از رایانه‌ها در کره‌شمالی امری به دور از هنجارهای جامعه است و دولت تمامی تلاش خود را در محدود ساختن رایانه و دسترسی به اینترنت انجام می‌دهد.

دلیل سفر اشمیت به این کشور علاقه وی به برخی از مسائل اقتصادی از در این کشور همچنین بوده است.با این همه گفته می‌شود این سفر، سفری خصوصی و ماموریتی انسان دوستانه در جهت نجات یکی از شهروندان آمریکایی نیز بوده است.

تصمیم اشمیت به عنوان یکی از بلند‌مرتبه‌ترین روسای آمریکا،‌برای سفر به کره شمالی، انتقادات بسیاری را به همراه داشت. اشمیت به همراه فرماندار نیو‌مکزیکو و رئیس مرکز ایده‌های گوگل به این سفر رفته است. کره شمالی درحال حاضر یکی از شهروندان آمریکایی را به جرم انجام فعالیت‌های خصومت‌آمیز علیه دولت کره شمالی دستگیر کرده و به 10 سال زندان محکوم کرده‌است.

با وجود اینکه سه دانشگاه در کره شمالی به اینترنت دسترسی دارند، این دسترسی بسیار محدود بوده و تنها برای استفاده از مطالب علمی تعریف شده‌است. اکثریت مردم در کره شمالی هرگز از اینترنت استفاده نکرده‌اند. در واقع رایانه‌های کتابخانه‌های این سه دانشگاه به سروری متصل است که تنها امکان استفاده از رسانه‌های آنلاین محلی و دسترسی به مطالب تایید شده مقامات کره‌ای را می‌دهد.

" newlib : باید ببینیم اگه آقای اریک اشمیت به کشور ما بیایند تا چه حد تعجب می کنند. البته نه به خاطر محدودیت ها بلکه با توجه به تصاویر به نظر می رسه آقای اشمیت در بازدید از امکانات کتابخانه ای و رایانه های موجود در دانشگاه های ما بیش از اینها تعجب کنند. "

متوسط قیمت کتاب در ایران

خبرگزاری مهر : میانگین قیمت هر کتاب در 9 ماه اول امسال در کشور 6 هزار و 678 تومان بوده است.

موسسه خانه کتاب گزارش آماری کتاب‌های منتشر شده را در 9 ماهه نخست سال جاری منتشر کرد.
بر اساس این آمار در 9 ماهه نخست سال 1391 تعداد 43 هزار و 125 عنوان کتاب منتشر شده است.
همچنین بر این اساس، بیشترین کتاب‌ها به ترتیب در موضوع: علوم عملی (6859 عنوان)، کودک و نوجوان (6684 عنوان)، دین (6677 عنوان)، ادبیات (4943 عنوان)، علوم اجتماعی (4667 عنوان) و آموزشی و کمک درسی (4008 عنوان) بوده‌اند.
تعداد شمارگان کل در 9 ماهه نخست سال جاری برابر با 118 میلیون و 456 هزار و 916 نسخه بوده و شمارگان متوسط نیز به رقم  2 هزار و 768 نسخه می‌رسد.
قیمت کل کتاب‌ها نیز در 9 ماهه نخست سال جاری برابر با 605 میلیارد و 437 میلیون و 526 هزار و 500 تومان بوده و میانگین قیمت هر کتاب نیز به مبلغ 6 هزار و 678 تومان می‌رسد.
کتاب‌های 9 ماهه نخست سال جاری از سوی 3 هزار و 975 ناشر منتشر شده است و 24 هزار و 987 مولف و 6 هزار و 8 مترجم  نیز در صنعت نشر کشور فعالیت کرده‌اند.

تفکیک جنسیتی در کتابخانه

گویا تصمیم گیریهای اشتباه و غیر تخصصی نمیخواد دست از سر رشته ی ما برداره. البته بهتره به جای تصمیم گیریهای اشتباه بگم تصمیم گیرنده های اشتباهی! و بی سواد.

با قانون جدیدی در کتابخانه های عمومی روبرو شدم که خیلی بهم برخورد. (البته ممکنه این قانون در تمام کتابخانه های عمومی اجرا نشه.) طبق این قانون مخزن و بخش امانت کتابخانه ها هم مانند سالن مطالعه به صورت یک روز در میان به خانم ها و آقایان خدمات دهی میکنند و در واقع با این قانون شاهد تفکیک جنسیتی در مخزن و بخش امانت کتابخانه ها خواهیم بود.

بر این اساس آقایون در روزهایی که نوبت استفاده خانم ها از سالن مطالعه میباشد حق ورود به مخزن یا اصلا بهتر بگم ورود به کتابخانه را ندارند و همین مسئله در مورد خانم ها هم صادق است.  

خیلی جالبه که از یک طرف مسئولین و متولیان فرهنگ؟ از میزان پایین مطالعه در کشور میگویند و از طرف دیگر با تصمیمات اشتباه و البته تاسف بارشون همان اندک میزان مطالعه در کشور را هم به خطر می اندازند.

اونچه مسلمه این تصمیم بر اساس یک قاعده و قانون علمی و منطقی گرفته نشده و به اعتقاد بنده یک فکر بیمار و بی سواد پشت این تصمیم بوده. تفکیک جنسیتی سالن مطالعه تصمیم مناسبی بوده ولی تفکیک بخش امانت هیچگونه توجیه علمی، اخلاقی و شرعی نداره هرچند که اعتقاد دارم حتی اگر قبل از این تفکیک بیمار گونه هم به فرض محال مسائل غیر اخلاقی در بخش امانت رخ داده بود می بایست به جای پاک کردن صورت مسئله با تصمیمات مناسب آنرا حل کنیم. نباید فراموش کرد که فرهنگ سازی بهایی داره که اگر واقعا به دنبال پیشرفت فرهنگی هستیم باید آنرا به جان بخریم.

تفکیک جنسیتی در کتابخانه های عمومی بر خلاف قوانین کتابداری و دسترسی آزاد به کتاب و کتابخانه میباشد که مطمئنا آینده ای نه چندان دور وضعیت مطالعه در کشور را وخیم تر میکند و ما باز هم باید تاسف بخوریم و بگوییم امیدواریم که درست بشه.......

علم اطلاعات و دانش شناسي

بالاخره بعد از كش و قوس هاي فراوان كتابداري تغيير نام داد و دانش شناسي كه ميشه گفت محتمل ترين گزينه ي براي جايگزيني بود، جاي كتابداري را گرفت.

بنده شخصا موافق اين تغيير نام بودم و نام جديد را نوري هرچند كم سو در فضاي تاريك كتابداري ايران ميدونستم. همچنین طبق نظرسنجی که در وبلاگ "دیدگاهی نو" انجام شد 70.6 درصد شرکت کنندگان این تغییر را مثبت ، 17.6 درصد بی تاثیر و 11.8 درصد منفی دانسته اند. به واقع كتابداري پاسخگوي پتانسيل هاي اين رشته مخصوصا در عصر انفجار اطلاعات نبود. همانطور كه استاد هوشنگ ابرامي در كتاب شناختي از دانش شناسي اشاره دارند كه " بدترين دشمن علم نوين كه به زبان فارسي (كتابداري) خوانده مي شود، خود كلمه ي كتابداريست. اين كلمه بسيار نارساست. به يك فرد فرزانه و انديشمند بگوييد كه اگر بخواهد يك فرهنگ فارسي به فارسي تدوين كند براي كتابداري جه معنايي خواهد نوشت. اگر از پاسخ درنماند بيگمان آنچه بگويد با واقعيت وفق نمي دهد."

در هرحال اين تغيير به وجود آمده و آنچه نبايد فراموش شود توضيح علت و فلسفه انتخاب اين نام براي دانشجويان، اساتيد و كتابداران مي باشد كه اگر دانش شناسي هم به درستي تعريف و حيطه بندي نشود به سرنوشت كتابداري دچار خواهد شد.

هرچند نام جديد هم چندان نام قابل فهمي براي عموم نيست ولي رمز گشايي آن به مراتب آسانتر از كتابداري ميباشد  و به قول استاد ابرامي " كتاب فقط يك وسيله از چندين وسيله ارتباط جمعي است. كتابخانه مدرن مركز همه اين وسايل است. ديگر متخصصي كه در اين سازمان كار ميكند فقط كارش با كتاب نيست. اي بسا كه در سك كتابخانه اختصاصي مثلا مجموعه اي ميكروفيلم ها صد چندان كتابها باشد. شكل مادي و فيزيكي فقط يك وسيله ارتباط جمعي نمي تواند نام اين علم نو را تعيين كند. در اصل آنجه كه افراد تخصص يافته این علم با آن روبرویند کل دانش است، بهر حال شکل و فرمی که مدون شده باشد، خواه بر نوار فیلم، یا صفحه موسیقی، یا برگ کاغذ، یا کتاب و یا هر وسیله ی دیگر. آنکه را از مفهوم کتابدار میطلبیم کسی است که در شناخت دانش آدمی تخصص یابد و بداند که این دانش را از کدام منابع گردآورد، چگونه دانش گردآورده نظم بخشیده را بین افراد توزیع کند و در انتظار بازده باشد. در واقع بتدریج وسایل ارتباط جمعی جانشین دیگر جانشین کتاب میشوند." "واژه دانش شناسی برای منظوری که اینجا پیشنهاد می شود از جهاتی جامع تر از Epistemology خواهد بود، زیرا که فرد دانش شناس نه تنها از نظر فلسفه آموزش و پرورش با تئوری، منشا، ماهیت، روشها و محدودیتهای علم و معرفت آشنایی پیدا می کند بلکه از جهت فیزیکی یعنی اخذ نمابع دانش و گسترش آنها وظایفی عهده دار  می شود.

در پایان مثل همیشه همچنان امیدواریم انتخاب عنوان "علم اطلاعات و دانش شناسی" تلنگری باشه برای پیشرفت هرچه بیشتر دانشجویان و کتابداران.

وب نامرئي

واژه وب نامرئي يا وب پنهان  را نخستين‌بار ژيل الس‌ورت در 1996 به‌كار برد. گرچه اين واژه بر مفهومي چند بعدي و گسترده دلالت دارد با اين حال مي‌توان آن را به اجمال چنين تعريف كرد: وب پنهان بخشي از وب است كه به هر دليل از دسترس موتورهاي كاوش به دور مانده و بازيابي اطلاعات موجود در آن از طريق جست‌وجو با موتورهاي عمومي ميسر نيست. اگرچه واژه‌هاي موازي ديگري نظير وب عميق و وب تاريك يا وب مات گاهي به‌صورت مترادف براي اين بخش از وب به‌كار برده مي‌شوند، اما در حقيقت آنها معادل يكديگر نبوده و هر يك اشاره به نوع خاصي از ناپيدايي در وب دارند. شكل‌گيري وب پنهان، ناشي از عوامل مختلفي است، نظير ضعف موتورهاي جست‌وجو در نمايه‌سازي، پويايي صفحات وب، و عدم‌دسترسي آنها به بخش‌هايي از وب كه نياز به رمز عبور دارند. وب پنهان از دو جهت اهميت دارد: از نظر كمّي، زيرا حجم اطلاعات نهفته در وب پنهان خيلي بيشتر از بخش سطحي يا آشكار است؛ و ديگر از نظر كيفي، چرا كه اطلاعات نهفته در اين بخش معمولا منابع ارزشمندي هستند. به‌طور مثال بسياري از پايگاه‌هاي اطلاعات الكترونيكي پيوسته و فهرست پيوسته عمومي كتابخانه‌ها جزئي از وب پنهان هستند كه موتورهاي جست‌وجو قادر به‌دستيابي به محتوا و نمايه‌سازي آنها نيستند. با توجه به اينكه استفاده از موتورهاي جست‌وجو تنها راه اطلاع‌يابي در اينترنت نيست، كاربران مي‌توانند با روش‌هاي مختلف سطح ناپيدايي در وب را در جست‌وجوهاي خود كاهش داده و بهره‌وري كاوش خود را ارتقا بخشند. كتابداران و اطلاع‌رسانان به‌عنوان متخصصان اطلاع‌يابي به‌صورت بالقوه از اهميت ويژه‌اي در كاهش سطح ناپيدايي وب برخوردارند.

نمايشگاه كتاب فرانكفورت

اين نمايشگاه بزرگ‌ترين، مشهورترين، و قديمي‌ترين بازار مكاره كتاب در جهان است كه هر ساله در اوايل اكتبر در محل دائمي نمايشگاه‌هاي فرانكفورت به مدت 5 روز با مديريت اتحاديه ناشران و كتابفروشان آلمان برگزار مي‌شود . نمايشگاه كتاب فرانكفورت رويداد مهمي در قلمرو فرهنگ و نشر كتاب در جهان تلقي مي‌شود. در اين نمايشگاه، ناشران شركت‌كننده اجازه فروش كتاب را ندارند و بازديدكنندگان نيز به قصد خريد كتاب به نمايشگاه نمي‌آيند، بلكه فروش كتاب‌ها غيرمستقيم و به‌صورت ثبت سفارش معامله مي‌شود. بدين‌ترتيب، برپايي نمايشگاه بيشتر به قصد بازاريابي است . از مدت 5روز نمايشگاه، سه روز اول مختص بازديدكنندگان حرفه‌اي (كتابفروشان، بازاريابان، پديدآورندگان، مسئولان چاپخانه‌ها، شركت‌هاي صحافي، و به‌طور كلي خانواده صنعت نشر) است تا در فضايي آرام به تبادل‌نظر و گفت‌وگو در مورد فروش كتاب، ثبت سفارش، حقوق مؤلفان، و اعطاي مجوز بپردازند؛ و دو روز آخر براي بازديد عموم است . در اين نمايشگاه در مورد انتشارات جديد و در راه، تبليغ مي‌شود و هم قراردادهايي براي كارهاي آينده صورت مي‌گيرد . بازديد از نمايشگاه رايگان نيست و بهاي بليت براي گروه‌هاي مختلف، متفاوت است مثلا در سال 2003 هزينه ورود براي بازديدكنندگان حرفه‌اي 30 يورو، فروشندگان كتاب 20 يورو، دانشجويان 15 يورو، و عموم 9 يورو بوده است . در نمايشگاه كتاب فرانكفورت، غرفه‌آرايي اهميت زيادي دارد. مسئولان برپايي نمايشگاه معتقدند كه اين كار باعث جلب توجه و استقبال بازديدكنندگان مي‌شود.

فضاي نمايشگاه مناسب با اهداف نمايشگاه كتاب فرانكفورت است و دسترسي به تالارها به‌وسيله ميني‌بوس‌هاي مخصوص نمايشگاه كه در محوطه نمايشگاه و بين تالارها در رفت‌وآمد هستند به راحتي امكان‌پذير است .

تاريخچه. بازار مكاره كتاب در آلمان، نخستين بار در اواسط سده پانزدهم ميلادي، مستقل از ديگر بازارهاي مكاره، در شهر فرانكفورت برپا شد. از اواخر سده شانزدهم ميلادي با تسلط كليسا بر آن، اين نمايشگاه كم رونق شد و اين وضع تا پايان جنگ جهاني دوم ادامه داشت. از 1949، چهار سال پس از جنگ جهاني دوم، 205 ناشر در كليساي پاول فرانكفورت جمع شدند و با عرضه ده هزار كتاب، نمايشگاه كتاب فرانكفورت را احيا كردند . برگزاري نخستين نمايشگاه كتاب فرانكفورت همزمان با دويستمين سال تولد "گوته"، شاعر محبوب مردم آلمان، باعث مقبوليت بيشتر نمايشگاه شد. در دو دهه اولِ برگزاري نمايشگاه، جنبه‌هاي اقتصادي و بازاريابي و كسب و كار مطرح بود و در اواخر دهه 1960 جنبش‌هاي دانشجويي و تظاهرات فراگير دانشجويان در اروپاي مركزي و امريكاي شمالي نمايشگاه را تحت‌تأثير قرار دارد و موقتآ بدان صبغه سياسي داده و باعث جذابيت بيشتر آن نزد جوانان شد؛ پس از آن آثار عامه‌پسند به نمايشگاه راه يافت. در واكنش به روند عامه‌پسندي، مسئولين برپايي نمايشگاه بر آن شدند كه در كنار ملاحظات اقتصادي به ترويج مسائل فرهنگي نيز بپردازند.

از سال 1976-1988 هر دو سال يك‌بار، و از 1989 تاكنون (2004) هر ساله، يك كشور يا يك فرهنگ به‌عنوان موضوع برنامه‌هاي جنبي نمايشگاه انتخاب شده و از آن دعوت مي‌شود تا در نمايشگاه به‌عنوان ميهمان حضور داشته باشد و براي افكار عمومي آلمان و جهان به معرفي نويسندگان و آثار فرهنگي خود بپردازد. براي مثال، موضوع پنجاه و ششمين دوره نمايشگاه كتاب فرانكفورت (2004) "جهان عرب" بود و 22 كشور عرب زبان در آن حضور داشتند و 10000 عنوان كتاب عربي و مربوط به كشورهاي عرب را در غرفه‌هاي خود به نمايش گذاشتند و 200 نويسنده و مترجم و روشنفكر عرب در گفت‌وگوها و ميزگردها و سخنراني‌ها حضور يافتند.

از دومين دوره نمايشگاه (1950)، اتحاديه ناشران و كتابفروشان آلمان، جايزه‌اي را به‌نام "جايزه صلح جهاني" تعيين كردند كه همه ساله همزمان با برگزاري نمايشگاه كتاب فرانكفورت به افراد دانشمند، نويسنده، مترجم، هنرمند، شخصيت اجتماعي ـ فرهنگي، و يا سازمان و نهادي اروپايي كه در سال پيش در پيشبرد و تحقق انديشه‌هاي صلح‌طلبانه مؤثر بوده است، اعطا مي‌شود و انتخاب فرد برگزيده چند ماه قبل از برپايي نمايشگاه صورت مي‌گيرد.

طي روزهاي برگزاري نمايشگاه، علاوه بر فعاليت‌هاي اصلي، فعاليت‌هاي ديگري نيز صورت مي‌گيرد از قبيل: ميزگردها و سخنراني‌ها كه موضوع بيشتر آنها كشورهاي ميهمان نمايشگاه هستند؛ شركت نويسندگان و اهل قلم معروف دنيا در داخل نمايشگاه و تبادل‌نظر مستقيم با مردم؛ گردهمايي انجمن‌هاي ادبي جهان؛ برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي توسط كارشناسان و متخصصان در تالار نشر الكترونيك كه محل تجمع ناشران رسانه‌هاي الكترونيكي جهان است؛ نمايش آثار صحافان كتاب (هر سال يك مؤسسه بزرگ به تبليغ فعاليت‌هاي خود مي‌پردازد)؛ و انتشار كاتالوگ‌هاي ويژه مبادله حقوق نشر بر روي لوح‌هاي نوري. همچنين، در اين نمايشگاه تصويرگران و گرافيست‌هاي كتاب با يكديگر ملاقات مي‌كنند و اجازه استفاده رايگان از آثار آرشيو شده را به صاحبان صنايع نشر مي‌دهند. مركز بين‌المللي كتابفروشان و كتابداران كه همه ساله به بررسي مباحث مربوط به آزادي بيان و حقوق بشر مي‌پردازد نيز در اين ايام فعال است؛ و سرانجام اينكه مكاني براي تبادل‌نظر بازرگانان، روزنامه‌نگاران، و مردم است.

هفته کتاب و روز کتابدار رو به کتابداران اورجینال و دانشجویان و اساتید کتابداری تبریک میگم.
امیدوار بودم امسال جدا ازینکه کتابداران خودشون خودشون رو تحویل بگیرن، دیگران نیز متوجه بشن روز کتابدار مثل سایر مناسبت ها عمومی واسه ی کتابداران جای تبریک داره. متاسفانه رسانه ها روز کتاب رو تبریک میگن ولی توجهی به کتابداران ندارن. اینگونه انتقادات هم دیگه کلیشه ای و خسته کننده شده، در نتیجه فقط میگم امیدوارم سال های آینده حداقل درصد بیشتری از مردم کتابداری رو بشناسن.
ولی باید اعتراف کرد تا زمانی که کتابداران خودشون خودشون رو باور نکنند و نشناسند هیچ امیدی به این قبیل امیدواریها نیست و چقدر تاسف باره که ببینی کتابدارا با سرافکندگی از تخصصشون میگن.
و در پایان کاش آقای واعظی نشناخته، کتابداری رو فراموش میکرد.

استاندارد و استانداردسازي در كتابداري و اطلاع‌رساني

ستاندارد از لحاظ اصطلاحي به سطحي از كيفيت خاص اشيا، فعاليت‌ها، يا مقياس پايه گفته مي‌شود كه بايد رعايت شود يا مبناي داوري قرار گيرد (8: ذيل "واژه"). فرايند استانداردسازي هم به‌معناي توليد استاندارد و هم به‌مفهوم تطبيق با استاندارد است.

استاندارد، در واقع، مجموعه‌اي از قوانين و مقررات است كه توسط برخي نهادهاي ذي‌صلاح جهت استفاده سازمان‌ها و مؤسسات در مقياس ملي و بين‌المللي وضع و تصويب مي‌شود و ممكن است توسط دولت‌ها يا نهادهاي علمي، از جمله برخي انجمن‌هاي حرفه‌اي، اجرا گردد. بعضي از استانداردها به‌صورت دستورالعمل ارائه مي‌گردد و سازمان‌ها مجازند خود در مورد شيوه به‌كارگيري آنها تصميم بگيرند يا فقط از بخشي از آنها استفاده كنند. نوع ديگر استاندارد حاصل توافق است نه ناشي از قانون‌گذاري، و غالباً روش ساده انجام كار را با درجه‌اي از كارآيي و حداقل هزينه ارائه مي‌كند. نمونه اين نوع استاندارد در كتابداري مربوط به چگونگي تدوين فهرست سرعنوان موضوعي است .

ادامه نوشته

کتابخانه ملی کشاورزی

كتابخانه ملي كشاورزي امريكا وابسته به وزارت كشاورزي ايالات متحده امريكا، در شهر واشينگتن دي‌سي و در مركز تحقيقات كشاورزيِ هنري والاس بلتسويل قرار دارد. اين كتابخانه بر اساس قانون ايالات متحده امريكا موظف به گردآوري، سازماندهي، و اشاعه مواد اطلاعاتي كشاورزي در سطح ملي و بين‌المللي است.

ادامه نوشته

"دیدگاهی نو" پنج ساله شد

5 سال پیش، وبلاگ "دیدگاهی نو بر کتابداری" ثبت شد. در این مدت مطالب مختلفی رو چه به تالیف خودم و چه برگرفته از منابع مختلف در وبلاگ قرار دادم و شخصا فکر میکنم تا حدودی به آنچه از وبلاگ نویسی مدنظرم بود رسیدم؛ امیدوارم در این مدت این وبلاگ برای معدود بازدیدکنندگان مفید بوده و از این پس نیز با مطالبی کاربردی به فعالیت خودش در زمینه کتابداری و اطلاع رسانی "علم اطلاعات و دانش شناسی" ادامه بده.

در پایان جا داره از تمام اساتید و دوستانی که در این مدت بنده رو راهنمایی کردند و همینطور نسبت به "دیدگاهی نو بر کتابداری" اظهار لطف فرمودند کمال تشکر رو داشته باشم.