نمايشگاه كتاب فرانكفورت
فضاي نمايشگاه مناسب با اهداف نمايشگاه كتاب فرانكفورت است و دسترسي به تالارها بهوسيله مينيبوسهاي مخصوص نمايشگاه كه در محوطه نمايشگاه و بين تالارها در رفتوآمد هستند به راحتي امكانپذير است .
تاريخچه. بازار مكاره كتاب در آلمان، نخستين بار در اواسط سده پانزدهم ميلادي، مستقل از ديگر بازارهاي مكاره، در شهر فرانكفورت برپا شد. از اواخر سده شانزدهم ميلادي با تسلط كليسا بر آن، اين نمايشگاه كم رونق شد و اين وضع تا پايان جنگ جهاني دوم ادامه داشت. از 1949، چهار سال پس از جنگ جهاني دوم، 205 ناشر در كليساي پاول فرانكفورت جمع شدند و با عرضه ده هزار كتاب، نمايشگاه كتاب فرانكفورت را احيا كردند . برگزاري نخستين نمايشگاه كتاب فرانكفورت همزمان با دويستمين سال تولد "گوته"، شاعر محبوب مردم آلمان، باعث مقبوليت بيشتر نمايشگاه شد. در دو دهه اولِ برگزاري نمايشگاه، جنبههاي اقتصادي و بازاريابي و كسب و كار مطرح بود و در اواخر دهه 1960 جنبشهاي دانشجويي و تظاهرات فراگير دانشجويان در اروپاي مركزي و امريكاي شمالي نمايشگاه را تحتتأثير قرار دارد و موقتآ بدان صبغه سياسي داده و باعث جذابيت بيشتر آن نزد جوانان شد؛ پس از آن آثار عامهپسند به نمايشگاه راه يافت. در واكنش به روند عامهپسندي، مسئولين برپايي نمايشگاه بر آن شدند كه در كنار ملاحظات اقتصادي به ترويج مسائل فرهنگي نيز بپردازند.
از سال 1976-1988 هر دو سال يكبار، و از 1989 تاكنون (2004) هر ساله، يك كشور يا يك فرهنگ بهعنوان موضوع برنامههاي جنبي نمايشگاه انتخاب شده و از آن دعوت ميشود تا در نمايشگاه بهعنوان ميهمان حضور داشته باشد و براي افكار عمومي آلمان و جهان به معرفي نويسندگان و آثار فرهنگي خود بپردازد. براي مثال، موضوع پنجاه و ششمين دوره نمايشگاه كتاب فرانكفورت (2004) "جهان عرب" بود و 22 كشور عرب زبان در آن حضور داشتند و 10000 عنوان كتاب عربي و مربوط به كشورهاي عرب را در غرفههاي خود به نمايش گذاشتند و 200 نويسنده و مترجم و روشنفكر عرب در گفتوگوها و ميزگردها و سخنرانيها حضور يافتند.
از دومين دوره نمايشگاه (1950)، اتحاديه ناشران و كتابفروشان آلمان، جايزهاي را بهنام "جايزه صلح جهاني" تعيين كردند كه همه ساله همزمان با برگزاري نمايشگاه كتاب فرانكفورت به افراد دانشمند، نويسنده، مترجم، هنرمند، شخصيت اجتماعي ـ فرهنگي، و يا سازمان و نهادي اروپايي كه در سال پيش در پيشبرد و تحقق انديشههاي صلحطلبانه مؤثر بوده است، اعطا ميشود و انتخاب فرد برگزيده چند ماه قبل از برپايي نمايشگاه صورت ميگيرد.
طي روزهاي برگزاري نمايشگاه، علاوه بر فعاليتهاي اصلي، فعاليتهاي ديگري نيز صورت ميگيرد از قبيل: ميزگردها و سخنرانيها كه موضوع بيشتر آنها كشورهاي ميهمان نمايشگاه هستند؛ شركت نويسندگان و اهل قلم معروف دنيا در داخل نمايشگاه و تبادلنظر مستقيم با مردم؛ گردهمايي انجمنهاي ادبي جهان؛ برگزاري كارگاههاي آموزشي توسط كارشناسان و متخصصان در تالار نشر الكترونيك كه محل تجمع ناشران رسانههاي الكترونيكي جهان است؛ نمايش آثار صحافان كتاب (هر سال يك مؤسسه بزرگ به تبليغ فعاليتهاي خود ميپردازد)؛ و انتشار كاتالوگهاي ويژه مبادله حقوق نشر بر روي لوحهاي نوري. همچنين، در اين نمايشگاه تصويرگران و گرافيستهاي كتاب با يكديگر ملاقات ميكنند و اجازه استفاده رايگان از آثار آرشيو شده را به صاحبان صنايع نشر ميدهند. مركز بينالمللي كتابفروشان و كتابداران كه همه ساله به بررسي مباحث مربوط به آزادي بيان و حقوق بشر ميپردازد نيز در اين ايام فعال است؛ و سرانجام اينكه مكاني براي تبادلنظر بازرگانان، روزنامهنگاران، و مردم است.
جواد صیافی دانشجوی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی