حق مولف در ایران

هرچند اولین قانون حمایت از حقوق مولف در ایران به ۱۳۱۰ بر می گرده، اما حمایت از مالکیت معنوی در چارچوب قوانین و مقررات اختصاصی و مدون با وضع قانون "حمایت از حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان" در سا ل ۱۳۴۸ به طور رسمی آغاز شد. این قانون در ۳۳ ماده وضع شده که به تعریف اثر، پدیدآورنده و همچنین مدت و شرایط حمایت از اثر و پدیدآورنده پرداخته است. لازم به ذکره که  این قانون همچنان هم  پا بر جاست و تنها در سال ۱۳۸۹ تغییراتی در ماده ۱۲ آن صورت گرفت. این ماده بیانگر مدت بهره برداری از حقوق مادی پدیدآورنده اثر می باشد که با توجه به اصلاحیه صورت گرفته این مدت از ۳۰ سال به ۵۰ سال افزایش یافت (حق مادی پدیدآور بر اساس وصیت یا وراثت قابل انتقال می باشد). میتوان گفت این قانون آنقدر جامعیت داشته که همچنان به آن استناد می شه ولی آنچه بدیهیست اینست که قوانین حمایتی به خوبی اجرا نمی شوند و پدیدآورندگان برای حفظ حقوق مادی و معنوی آثارشان باید دست به دامن خواهش و تمنا از استفاده کنندگان شوند. در چنین شرایطی هرنوع اثر تولیدی به راحتی توسط سودجویان و البته فقرای فرهنگی سرقت میشه سرمایه گذاری در تولید آثار علمی، فرهنگی، ادبی و هنری رو با مشکل روبرو می کنه.

در سال ۱۳۷۹ نیز قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای در ۱۷ ماده به تصویب رسید. همچنین در مهرماه ۱۳۸۰ لایحه پیوستن ایران به کنوانسیون سازمان جهانی مالکیت معنوی در مجلس شورای اسلامی تصویب و به تایید شورای نگهبان رسید و در آذرماه همان سال اجازه تودیع سند پیوستن ایران به این کنوانسیون از سوی سید محمد خاتمی رئیس جمهور وقت صادر شد و ایران در اسفند ۱۳۸۰ عضو این سازمان شد.

 در کل ایران به غیر از سازمان جهانی مالکیت معنوی عضو هیچ یک از کنوانسیون ها و موافقتنامه های بین المللی در زمینه کپی رایت نمی باشد و در سازمان تجارت جهانی نیز تنها ناظر است. بدین ترتیب آثار پدیدآورندگان ایرانی در سایر کشورها تحت حمایت نمی باشد و در صورت نیاز به ثبت هرگونه مالکیت معنوی پدیدآورنده باید شخصا اقدام به ثبت کپی رایت نماید.

اين وبلاگ يه وبلاگ علمي ست ولي راستش نميتونم از پيروزي تيم واليبال ايران برابر ايتاليا به اين راحتي بگذرم. جا داره اين برد واقعا ارزشمند رو به تمام ايرانيا تبريك بگم. البته ما انتظار داشتيم صدا و سيما هم ارزش كار بزرگ بچه هاي تيم واليبال و پيروزي بر يكي از بهترين تيم هاي جهان رو درك كنه و حداقل به اندازه تيم فوتبالمون كه تا اندازه اي با شانس به جام جهاني راه يافت، واليبالي ها رو هم تحويل بگيره.

نشر الکترونیک زیر پتک ضعف فرهنگی و اقتصادی

نشر الکترونیک به فرایند تولید و انتشار اطلاعات (اثر) از طریق ابزارهای الکترونیکی گفته می شود و شامل کتاب الکترونیکی، خبرنامه الکترونیکی، لوح‌های چند رسانه‌ای، نشریات الکترونیکی، سیستم تابلو اعلانات الکترونیک یا BBS  گروههای بحث و سوال و جواب در اینترنت و ... می‌شود. در این نوع نشر نویسنده می‌تواند ناشر هم باشد  (.ويكي پديا). با توجه به قابليت ها و امكانات بسياري كه نشر الکترونیک دارد، روز به روز شاهد گسترش و افزایش تقاضا برای این نوع نشر می باشیم. اما با اين حال حتي در توسعه يافته ترين كشورهاي جهان نيز اطلاعات الکترونیک نتوانسته با قدمت چندصد ساله كتاب چاپي رقابت كند و البته در قياس به كتاب چندان هم با اقبال عمومي مواجه نشده هرچند كه نمي توان منكر قابليت هاي اين نوع نشر و اهميت آن در توليد اطلاعات شد.

نشر الکترونیک در ایران وضعیت متفاوتی دارد و با مشکلات خاص خود مواجه است. از طرفی حتي با وجود گراني كاغذ و وضعیت نامناسب اقتصادی مردم، توفيق چنداني نيافته و از طرف دیگر شاید بشه گفت درصد بالایی از کتابخوان های کشور کتابهای الکترونیک را نمیشناسند و البته مطالعه کتابهای چاپی را همچنان ترجیح می دهند. در واقع هنوز تعريف درستي از اين نوع نشر دركشور وجود ندارد و بسیاری از کتابها به صورت غیر اصولی الکترونیکی می شوند . به گفته دكتر عليپور حافظي، مهمترين اشتباه كتابخانه ها در زمينه گسترش نشر الكترونيك، اسكن كردن منابع و ارايه تمام متن آثار بدون رعايت حق مولف مي باشد. در واقع ارايه فولتكس منابع، منافع مالي ناشر و نويسنده را به خطر مي اندازد. كتابخانه بايد آثار نويسندگان را معرفي و تنها در ازاي دريافت مبلغي متن كامل را ارائه دهد. گسترش استفاده از منابع ديجيتال و حركت به سمت استفاده از نشر الكترونيك بايد همزمان در سه بخش كتابخانه اي، انتشارات و تربيت كاربر الكترونيكي دنبال شود (خبرگزاري كتاب ايران). مهمترين چالش در این زمینه رعايت نكردن قانون كپي رايت می باشد که ناشران و تولیدکنندگان اطلاعات الکترونیک را با مشکل مواجه می کند. بدین ترتیب بسیاری از تولیدکنندگان و ناشران که ممکن است با سرقت اطلاعاتی و ادبی مواجه شوند حاضر به سرمایه گذاری در نشر الکترونیک نخواهند بود چراکه جبران هزینه های تولید با وضع موجود حتی برای بخش دولتی نیز دشوار خواهد بود.

به هر حال پررنگتر شدن نقش نشر الکترونیک در تولید اطلاعات اجتناب ناپذیر خواهد بود و نباید اجازه دهیم این نشر نوین زیر بار سنگین ضعف فرهنگی و اقتصادی متضرر شود و باید زیرساخت های مناسب را برای رونق بخشیدن به این شکل از نشر فراهم کنیم.