سال نو مبارک

با آرزوی سالی پربار برای همه ی ایرانیان به خصوص کتابداران ، کتاب دوستان و تلاشگران عرصه ی فرهنگ

نقدی بر کتاب ارزشها و جذابیتهای کتابداری

شاید اینکه یک دانشجو نقدی بر کتاب یکی از بزرگان کتابداری بنویسه صورت خوشی نداشته باشد، ولی این اتفاق تنها در ظاهر ناخوشایند است چرا که این امکان وجود دارد که نظر یک کوچکتر ایده ای در ذهن بزرگترها به وجود بیاورد.

لازم است در ابتدای این مطلب از جناب استاد فتاحی بابت اظهار نظر در مورد کتابشان عذرخواهی کنم. 

کتاب ارزشها و جذابیت های کتابداری نوشته ی دکتر رحمت الله فتاحی در سال 88 به چاپ رسیده. بعد از مطالعه ی این کتاب (هرچند مطالب آن بسیار کامل و جامع میباشد) احساس کردم چندان مناسب کتابداری در کشور ما نمی باشد. مطالب این کتاب هرچند بیان واقعیت های کتابداری میباشد ولی دقیقا همان چیزهاییست که در ایران فقدانشان را حس میکنیم و برای یافتنشان باید فانوس به دست بگیریم. به نظر بهتر بود این کتاب مطابق با وضعیت کتابداری در ایران و در جهت رفع نیازهای آن نوشته شود یا حداقل در کنار بیان زیبایی ها از تلخی های موجود هم گفته می شد تا دانشجویان بین واقعیت و رویا معلق نمانند.

آنچه مسلم است کتابداری ما نیاز به یک حرکت انقلابی دارد ولی تا زمانی که مشکلات را پنهان کنیم وضعیت بهتر که هیچ، بدتر خواهد شد. در واقع این کتاب برای جذب جوانترها بسیار مناسب است ولی بهتر بود مطالب طوری آورده می شد که دانشجویان با یک حس مسئولیت وارد این رشته شوند. احساس شخصی بنده اینست که جناب دکتر فتاحی به مانند سایر پیشکسوتان با مشکلات کتابداری کمی محافظه کارانه برخورد میکنند. نمونه اش واکنش ایشان به صحبت های دبیر کل نهاد کتابخانه های عمومی کشور؛ مدتی پیش بود که جناب واعظی نسبت به کتابداران اظهار لطف فرمودند و بزرگان ما یا سکوت کردند یا جوابیه های نصفه و نیمه ای نوشتند که به ایشان برنخورد. این واکنشهای ملایم ضربه ی بزرگی بر بدنه ی کتابداری جوان کشور و صد البته انگیزه دانشجویان میباشد، چرا که انتظار از ایشان و سایر بزرگان بیش از دیگران است.

در این کتاب خصوصیاتی از کتابداری بیان شده که برای کتابداران ایرانی در حد رویا می باشد. اینکه کتابداری چنین است و چنان، به جای خود، ولی آیا در ایران هم همین شرایط را داریم؟ آیا دانشجویان تازه وارد در صورت مواجه با مشکلات حاضر مانند برخی کتابداران بی مسئولیت نخواهند شد؟ آیا در شرایطی که بزرگان از جذابیت هایی میگویند که اصلا به چشم نمی آید میتوان از کتابداری در مقابل اذهان عمومی دفاع کرد؟

تا کی باید پاشنه ی آشیل فرهنگ کشور را بی اهمیت جلوه دهند و همه سکوت کنیم.

نکته ی دیگر اینکه شخصا موافق تغییر نام کتابداری میباشم. به نظر می آید که نام کنونی جوابگوی پتانسیل های این رشته نمی باشد، به خصوص که در حال حاضر در کشورمان اهمیت چندانی به کتاب داده نمی شود؛ همچنین نام کنونی هم دید عموم را نسبت به کتابداری منفی کرده و هم خود کتابداران و دانشجویان را در مقابل آشنایی با منابع و تکنولوژی های اطلاعاتی جدید بی انگیزه کرده. فکر می کنم باید بیشتر روی این مسئله فکر کرد.

در پایان امیدوارم با حمایت بزرگان شاهد روزهای خوبی برای کتابداری کشورمان باشیم.

انجمن کتابداران ایران

در سال 1344 تاسیس شد. هدف انجمن تشویق کتابداران به اجرای اصول علمی کتابداری، شناساندن اهمیت و ارزش حرفه کتابداری، بالا بردن مقام کتابداران و حفظ حقوق آنها بود. این انجمن تا سال 1358 انجمنی فعال بود و نشریه ی نامه ی انجمن کتابداران به طور فصلی و اخبار ماهانه انجمن کتابداران را هر ماهه منتشر می کرد. این انجمن دارای چهار کمیته حقوقی، انتشارات، روابط عمومی و آموزش بود که زیر نظر یک هیات مدیره فعالیت میکرد. خانم فرنگیس امید(شفا) اولین رئیس هیات مدیره انجمن بودند. از سال 1358 اساسنامه جدیدی توسط کتابداران جوان برای آن به یک شورا سپرده شد. این شورا توانست سه شماره نشریه منتشر سازد و از آن پس کلیه فعالیت های انجمن عملا متوقف شدو

سازمان بین المللی استاندارد (ایزو)

در نتیجه ی گردهمایی نمایندگان 25 کشور در سال 1946، این سازمان در سال 1947 به منظور هماهنگ و همسان کردن استانداردهای صنعتی به وجود آمد. ایزو اکنون فدراسیونی از موسسات ملی استاندارد است و دارای 90 عضو است که تقریبا 95 درصد تولید صنعتی جهان را در بر می گیرد. هدف این سازمان اعتلای استانداردسازی و فعالیتهای مشابه در جهان است به امید آنکه بتواند تسهیلاتی در مبادله ی کالا و خدمات وابسته به آن را در جهان به وجود بیاورد و به اعتلای همکاریهای متقابل در زمینه های روشنفکری، علمی، فنی و اقتصادی دست یابد. وسعت دامنه کار ایزو شامل همه معارف و رشته ها به استثنای مهندسی برق و الکترونیک است. کمیسیون بین المللی الکتروتنیک، کار استاندارد سازی برق و الکترونیک ر به عهده دارد. هر استاندارد برای رسیدن به تصویب باید سه مرحله را طی کند. مرحله اول ارائه تعریف دامنه ی فنی استاندارد است. این مرحله معمولا در یک گروه کاری مرکب از کارشناسان فنی از کشورهای  ذی علاقه انجام میگیرد. مرحله ی دوم شامل روند رای گیری است که در آن کشورها جزئیات ویژگی های استاندارد را بررسی میکنند. مرحله ی آخر با تصویب رسمی استاندارد پیشنهادی شروع میشود. برای تصیب دوسوم اعضای ایزو نیز باید آن را تایید کنند. پس از این مرحله متن تصویب شده بعنوان استاندارد بین المللی ایزو منتشر میشود. استاندارد کردن فعالیت های کتابداری، دبیزش، اطلاع رسانی، نمایه سازی و چکیده نویسی، آرشیو و نشر از وظایف کمیته ی فنی 46 است. این کمیته در سال 1938 تشکیل شد. ایزو انتشارات فراوانی دارد که مهمترین آن ISO Catalogue است که سالانه منتشر میشود و شامل استانداردهایی است که به طور فصلی در طول سال منتشر شده است. کشور ایران از سال 1343 عضو این سازمان بوده است و موسسه ملی استاندارد با ضوابط این سازمان بین المللی کار می کند. در زمینه های کتابداری و رشته های وابسته مرکز خدمات کتابداری از سال 1348 با کمیته TC46 همکاری داشته و کتابخانه ملی نیز اکنون با این موسسه همکاری نزدیک دارد.

رف برگه

صورتی از کتابها و مدارک کتابخانه، معمولا روی برگه، که این برگه ها بر مبنای نظام قرار گرفتن کتابها در رفها و فقسه های کتابخانه برگه آرایی شده است. اگر کتابخانه دارای رده بندی موضوعی باشد، رف برگه دان شبیه فهرست رده ای است، با این تفاوت که شناسه های افزوده و ارجاعها و فهرست تحلیلی و غیره در آن دخالتی ندارد. معمولا مشخصات مربوط به تاریخ ارسال کتاب به کتابخانه، تعداد نسخ یا جلدها و در مورد پیایندها شماره های موجود در کتابخانه، پشت این برگه یادداشت میشود. چون کامل ترین برگه ی فهرست کتابخانه است آن را در حکم شناسه ی کتاب میدانند. برگه دان حاوی رف برگه ها را "رف برگه دان " و نیز کل برگه ها را "رف سیاهه" مینامند.

اقتصاد اطلاعات

مطلبی کامل در مورد اقتصاد اطلاعات و وضعیت آن در ایران

برای در یافت فایل کلیک کنید.

پورتال چیست؟

آشنایی کامل با پورتال به زبانی ساده در قالب power point

برای دانلود کلیک کنید

تقلب در آزمون نهاد؟!؟

نمیدونم از قبول نشدن 5 دانشجوی ارشد کتابداری در آزمون استخدامی نهاد کتابخانه ها چه برداشتی میشه کرد. به گفته ی یکی از دوستان که میشه گفت یک منبع آگاه میباشد، تعداد کارشناسان رشته های دیگر در بین پذیرفته شدگان بیش از کتابداران است.

البته براساس این گفت و شنود های نمیشه نتیجه گیری کرد ولی با توجه به آشنایی اینجانب با 5 دانشجوی ارشد کتابداری و تعداد زیادی از کارشناسان کتابداری که در آزمون پذیرفته نشدند و همینطور با توجه به وجود اشکال در اصل آگهی استخدامی نهاد (مهر 1390) و مهمتر از همه گفته های کارشناسانه ی؟!؟ آقای واعظی، در قبول سلامت آزمون دچار تردید میشویم.

در واقع من که هرچقدر سعی می کنم مثبت فکر کنم و به عدم سلامت آزمون فکر نکنم نمیشه.

اگر دوستان با نظر بنده مخالفند،برای سلامت آزمون دلیل بیاورند و اگر موافقند بازهم با ذکر دلیل آمادگی خود را برای پیگیری این موضوع در قالب بک انجمن یا گروه اعلام دارند.

پورتال چیست

نام پورتال ها را زیاد شنیده ایم، اما شاید برای برخی از ما این سئوال پیش آمده باشد که واقعا یک پورتال چیست؟ چه ویژگیها و خصوصیاتی دارد؟ و چه تفاوتی با یک وب سایت دارد؟ ترجمه کلمه Portal  به فارسی در فرهنگهای لغت "دریچه"، "درگاه" و "مدخل" ذکر شده اما کلمه پورتال در تکنولوژی اطلاعات معنی متفاوتی دارد. اگر بخواهیم ساده بگوییم، پورتال صفحه وب واسطی است که امکان دسترسی آسان را به هر چیزی که کاربر ، برای انجام وظیفه یا خواسته اش نیاز دارد بدون توجه به اینکه محل فیزیکی آن کجاست، فراهم می کند. به بیان دیگر پورتال "درگاهی" است به دنیایی مجازی که کاربر می تواند از طریق امکانات فراهم شده در آن، تمامی نیازهای خود را براورده کند. نیازهایی مانند جستجو و یا خرید(مثلا یک کتاب)، دسترسی به حساب بانکی، افزایش و کاهش اعتبار یک حساب اعتباری و یا به روز رسانی اطلاعات سخت افزاری از محل کار، پورتال همه چیز را از طریق درگاهی واحد برای کاربر خود فراهم می سازد.

ویژگیهای اصلی یک پورتال عبارت اند از:
تجمع اطلاعات
هدف دار بودن اطلاعات
دردسترس بودن اطلاعات
دریچه ورود منحصر به فرد
تفاوت بین سایت و پورتال

تفاوت های اساسی میان یک وب سایت و یک پورتال وجود دارد. مهمترین این موارد در زیر به صورت خلاصه آورده شده است:

پورتال به صورت دروازه ورود به یک بانک اطلاعاتی است. آنچه که مهم است، آن است که پورتال همواره ما را به سایتها یا پورتال های دیگر راهنمایی می کند و به خودی خود تنها یک راهنما است. برای همین است که در بعضی از موارد به پورتالها، Internet Yellow Pages  می گوییم.
در حالی که یک وب سایت می تواند حاوی مقدار زیادی اطلاعات باشد که فقط بر روی آن سایت قابل دسترسی است.
ممکن است، وب سایت از امکاناتی مشابه یک پورتال برای جستجو و مدیریت داده ها استفاده نماید، اما آنچه که مهم است آن است که این داده ها عموما بر روی پایگاه داده های خود سایت قرار دارند.

-          پورتال عموما" حاوی مطالبی است که جنبه اطلاعات عمومی دارد. داده هایی که از منابع مختلف بر روی یک پورتال جمع آوری می شوند، معمولا دارای پراکندگی فراوانی هستند. به همین علت، در بسیاری از پورتال ها، ابزارهایی مانند Directory قرار داده می شود تا این اطلاعات را طبقه بندی نماید.
از سوی دیگر داده های قرار داده شده بر روی یک وب سایت، اولا" از منابع محدودتری تامین می شوند و ثانیا" دارای پراکندگی زیادی نبوده، حول یک محور و موضوع مشخص دور می زند و به اصطلاح نخصصی تر هستند .

-          پورتال یک سیستم کاربر محور است. به این معنی که تمام امکانات پورتال بر این اساس پیش بینی شده است تا جوابگوی نیاز های کاربران با سلایق، علاقمندیها، سنین و رده های کاری متفاوت باشد. امکاناتی مثل پست الکترونیکی، Chat، انجمنهای اینترنتی و ... همه برای آن است که کاربران را به هر شکل ممکن به پورتال دعوت نماید.
در حالیکه یک وب سایت،یک سیستم Subjective یا موضوع محور است. درست است در هر وب سایت، امکاناتی برای کاربران مختلف پیش بینی می شود، اما باید به این نکته توجه داشت که کاربری که با یک وب سایت کار میکند باید به شکلی به موضوع وب سایت مرتبط یا علاقمند باشد.

 یکی از مهمترین جنبه های تفاوت بین پورتال و وب سایت جنبه اقتصادی آن است. پورتال ها عموما" برای کسب درآمد ساخته شده اند. بیشتر پورتال ها درآمد های خود را از طریق تبلیغات کسب می نمایند. 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA

تاریخچه خلاصه پورتال

اگر در دنیای کامپیوتر به عقب بازگردیم، زمانی را خواهیم یافت که در آن سیستم های نرم افزاری به گونه ای متحول شدند که دیگر لازم نبود برای کار با یک برنامه، برنامه های دیگر بسته شوند، یعنی می توانستیم همزمان از چند برنامه کاربردی استفاده کنیم بدون آنکه با مشکلی مواجه شویم.امکانی که قبل از آن وجود نداشت. تاریخچه پورتال ها از همان زمان آغاز شد و نسلهای تکامل یافته آنها یکی پس از دیگری پا به عرصه دنیای اطلاعات گذاشتند.

نسل اول پورتال ها:

اولین پورتال ها، که از آنها تحت عنوان نسل اول نام برده می شود، بر فراهم نمودن محتویات ایستا، مستندات و همچنین خوراکهای اطلاعاتی زنده در صفحات وب مبتنی بودند. مثالهای نمونه این نسل سایت yahoo است. این پورتالها در محیطی به هم پیوسته، اهداف مشابهی را دنبال کرده و صفحه واسط مشخص و منحصر به فردی را برای دستیابی به مجموعه اطلاعات توزیع شده در سراسر شرکت یا سازمان خود، در اختیار کاربر می گذاشتند. این اطلاعات معمولا شامل اخبار شرکت، شرایط و فرم های استخدام، اطلاعاتی مربوط به کارکنان و چگونگی ارتباط با آنها، مستندات رسمی و سیاست های اعلام شده شرکت و همچنین لینک های ارتباطی مفید بود.

نسل دوم پورتال ها :

نسل دوم پورتال ها بر اطلاعات مشخص تر و نرم افزارها متمرکز بودند. در اساس شباهت زیادی به خصوص در زمینه فراهم آوردن اطلاعات با نسل اول داشتند با این همه تفاوت مهمی نیز وجود داشت: این پورتالهای امکان همکاری کاربران را در محیطی به هم پیوسته فراهم می کردند و همین امکان، نقطه تمایز آنها با نسل پیشین محسوب می شد.

پورتال های نسل دوم قابلیت همکاری متقابل را در ادارات مجازی برای تیم های کاری و به منظور انجام وظایفشان فراهم می ساختند. نسل دوم پورتال ها سرویس های متعددی داشتند که از جمله آنها می توان به سرویس های مدیریت محتوی ( سازمان دهی و مدیریت اطلاعات مرتبط ) و سرویس های همکاری (که به کاربران امکان می داد با یکدیگر گپ زده و برای یکدیگر ایمیل فرستاده و قرار ملاقات تنظیم کنند) اشاره کرد. در این پورتال ها قابلیت تعریف گروه های کاربری نیزفراهم آمده بود. به بیان دیگر این پورتال ها سازو کار همکاری داخلی را در یک سازمان فراهم می ساختند.

نسل سوم پورتال ها:

نسل سوم با هدف ایجاد فضای مجازی تجارت الکترونیک (E-Business ) بوجود آمد. پورتال های نسل سوم به عنوان واسط ارتباطی کارمندان، تهیه کنندگان، تولید کنندگان و مشتریان قلمداد می شوند. ویژگی فوق العاده این پورتالها امکان مرتبط شدن نرم افزارهای مستقر در سرورهای مختلف است. به بیان دیگر، این پورتال ها نقطه به هم پیوستن محتویات و برنامه های کاربردی مستقر در سرورهای مختلف بطور همزمان و با استفاده از همکاری سرویسهای خدماتی آنان اند. به علاوه امکان دسترسی به محتویات و امکانات سیستمهای مختلف را از طریق

 ابزارها و تجهیزات متنوع، بسته به نیاز کاربر امکان پذیر می کنند. این گروه پورتال ها مجموعه قابل توجه و ارزشمندی از اطلاعات، مستندات، امکانات و قابلیتهای نرم افزارهای مرتبط را از طریق درگاه واحدی برای کاربر فراهم می کنند.

به علاوه، این پورتالها به صورتی خودکار و بر اساس نقش کاربران هدفمند شده و ویژگیهایی خاص آنها می یابند. به بیان دیگر، نحوه نمایش، محتوی و امکانات در دسترس، بسته به نقش تعریف شده برای کاربر به گونه ای منحصر به فرد و خاص وی در اختیار او قرار می گیرد. کلید توسعه آینده این نسل از پورتال ها،ایجاد چهارچوب های کاری باز ( از قبل تعریف نشده ) برای سرویس های عمومی خواهد بود.

برگرفته از : http://www.tebyan.net

 

 

دردهای هفته کتاب و کتابخوانی

ابتدا لازمه قبل از هرچیز هفته ی کتاب رو به همه ی کتابدوستان، مخصوصا کتابداران عزیز تبریک بگم. امیدوارم جهت یابیامون برای پیدا کردن مسیری که سرانه ی مطالعه رو بالا ببریم درست باشه.

تواین هفته یه سوالی ذهن هر کتابداری رو به خودش مشغول میکنه و اون اینکه این هفته واقعا هیچ ارتباطی به کتابداران نداره که اسمی ازشون برده نمیشه؟ تاجاییکه ما میدونیم کتابداران متولیان اصلی کتابخوانی هستند نه کارشناسان روانشناسی و ادبیات و روابط عمومی و..... چرا در هفته ای که به نام کتاب و کتابخوانی میباشد هیچگونه خبری از همایش یا گردهمایی با حضور کتابداران در بخش های خبری اعلام نمیشه. یعنی کتابداران هیچ در این هفته هیچ فعالیت مرتبطی ندارند؟؟؟

این سوالات که فقط مربوط به هفته کتاب بود (البته این سوالات زمانی به وجود میاد که به جایگاه کتابداری اهمیت بدی!!!) ولی تاحالا فکر کردید چرا در دیدارهایی که دانشجویان با رهبری و مسئولین دارند اسمی از رشته کتابداری و کتابداران نمیاد؟

یا سوال کلی تر اینکه اصلا اینهمه فارغ التحصیل کتابداری کجا میرن که هیچ خبری ازشون نیست و اصلا به چشم نمیان.

بقول خیلی از دوستان این حرفا و انتقادات بسیار بیان شده و همه منتظر عمل هستند ولی عمل با چه پشتوانه ای؟ به پشتوانه ی مدیر کل نهاد کتابخانه ها که به بهانه های مختلف دُرّ و گوهر از زبان ایشان نصیب کتابداران میشه؟؟ به پشتوانه ی مدیری که کتابداری رو اصلا حرفه نمیدونه و نظریه ای در حد نظریات داروین در مورد کتابدار شدن میده؟؟؟ به پشتوانه مسئولین فرهنگی که در گزارشاتشان آماری ناامید کننده از نشر و مطالعه و محتوای کتابها می دهند ولی این آمارها در همان همایشات خاک میشه و هیچ تلاشی برای بهبود وضعیت نمیشه.

با این اوصاف از یه کتابدار ساده یا دانشجوی کتابداری چه انتظاری میره؟هرچند که اعتقاد دارم با همین اوضاع و احوال هم میشه کاری کرد تلنگری به مسئولین زد.

فکر میکنم یکی از بزرگترین مشکلاتی که سد راه کتابدارن است اعتماد به نفس پایین و نداشتن شناخت کافی از کتابداری و ظرفیت های این رشته میباشد. تا زمانی که خودمون خودمون رو قبول نداشته باشیم و از جایگاهمون راضی باشیم و اعتقادی به پیشرفت نداشته باشیم اوضاع بهتر که نمیشه ، بدتر هم خواهد شد.

همچنان به پیشرفت کتابداری در کشورمون امید خواهیم داشت.