حاج حسین آقا ملک ، موسس کتابخانه ، در سال 1292 هجری قمری بدنیا آمد. به علت علاقه ای که به مطالعه داشت بتدریج مجموعه ی نفیسی از کتب و رسالات جمع آوری کرد. این مجموعه در منزل اجدادی و محل تولد خود او در بازار بین الحرمین تبدیل به کتابخانه ی معتبر شد. در سال 1318 آن را به آستان قدس رضوی وقف کرد ولی تا زمانی که در قید حیات بود ( زمستان 1351 ) تمامی اختیارات مربوط به خرید کتب و اداره ی امور کتابخانه را خود او برعهده داشت. در سال 1342 فضاهایی شامل سه سالن مخزن و یک سالن مطالعه به وسعت 150 متر مربع در همان مکان برای کتابخانه ساخته شد. لکن به علت تنگی جا در سال 1364 عملیات ساختمانی در زمینی به مساحت 6هزار متر مربع در ضلع جنوبی وزارت امور خارجه آغاز شد. این ساختمان ده هزار متر مربع زیر بنا دارد که 5000 متر دیگر به موزه اختصاص دارد. کتابخانه به ساختمان جدید منتقل شد و در تاریخ 5/10/1376 رسما افتتاح شد. کتابخانه اکنون دارای 40 هزار جلد کتاب است که بیش از 18 هزار جلد آن را نسخ خطی بسیار نفیس که از دیرباز توسط خاندان ملک جمع آوری شده تشکیل می دهد. نسخ خطی کلا فهرست شده در ده جلد انتشار یافته است. این قسمت دارای واحد صحافی و مرمت است. از ویژگی های دیگر این کتابخانه موزه ملی ملک است که در طبقه همکف و در زیر زمین قرار دارد. در این موزه 12 تابلوی منحصر به فرد از کمال الملک و هنرمندان مشهور دوره قاجار وجود دارد. همچنین سکه های طلای دوره های گوناگون تاریخی آن جالب توجه است. از نفایس دیگر این موزه ، قلمدانها و تابلوهای رنگ و روغن ایتالیایی و مینیاتورهای ظریف و قطعاتی از ثلث نوشته ی بایسنقر میرزای تیموری و دستنوشته های رضا عباسی و عینک و عکس منسوب به حکیم حاج ملا هادی سبزواری و قباله ازدواج تقی خان امیرکبیر با خواهر ناصرالدین شاه قاجار و کلکسیون تمبر است. طبق مفاد وقف نامه کتابها به خارج امانت داده نمی شود. رده بندی کتابها دیویی است و کتابخانه بودجه مستقل دارد.