وضعيت کتابخانه ديجيتال در ايران
جهت آگاهی از وضعيت کتابخانه ديجيتال در ايران تحقيقاتی صورت گرفت و مشخص گرديد که کتابخانه ديجيتال به مفهوم واقعی کتابخانه ديجيتالی در ايران وجود ندارد آنچه که تحت عنوان کتابخانه ديجيتال ايجاد گرديده است سيستم های مکانيزه کتابخانه است که اطلاعات کتابشناختی را همراه با سرويس های موجود در کتابخانه ها از قبيل جستجو, امانت دهی منابع و ... است را در اختيار کاربران قرار می دهد و يا اينکه بطور مثال کتاب شعر شاعران را و يا اخبار و يا منابع Web log ها را سازماندهی کرده اند که بين کارهای انجام شده و کتابخانه ديجيتال تفاوت بسيار زيادی وجود دارد. در دانشگاه ها, مراکز تحقيقاتی دولتی و خصوصی فعاليتهائی صورت گرفته است.بطور مثال از دانشگاه های مدعی پياده سازی کتابخانه ديجيتال از طريق جستجو در اينترنت و يا با بازديد از محل, مشخص گرديد که يا در حال مطالعه هستند و يا همان اطلاعات کتابشناختی را سازماندهی کرده اند و يا اينکه در نهايت کتابخانه الکترونيکی تهيه کرده اند ولی بعنوان کتابخانه ديجيتال به مفهوم واقعی آن در هيچکدام از دانشگاه های ايران اعم از دولتی و يا خصوصی پياده سازی نگرديده است. در کتابخانه ملی ايران پروژه ای را تحت عنوان کتابخانه ديجيتال در دست اقدام دارد ولی تا زمان تهيه اين گزارش بجز Logoکتابخانه ملی بقيه قسمت های آن عبارت در دست ساخت را به نمايش می گذارد. و درساير دستگاه های دولتی, شرکتهای نيمه دولتی شرکت های خصوصی نيز اقدام به ايجاد کتابخانه ديجيتال کرده اند ولی اغلب منابع اطلاعاتی آنها اخبار و يا گزيده ای از مقالات را دارند و منابع کتابخانه ای شامل کتاب, مجلات و .... در آن وجود ندارد و يا اينکه با برقراری ارتباط () با منابع در خارج از کشور کتابخانه دیجیتالی ساخته اندکه اولا منایع
اولا منابع داخلی در آن وجود ندارد ثانيا بعلت عدم اطمينان به مجوز های استفاده از منابع خارجی ارتباطات ايجاد شده پايداری لازم را ممکن است نداشته باشد.
با توجه به موارد فوق الذکر تصميم نهائی کميته تخصصی کتابخانه ديجيتال بر اين شد که ساختار يک کتابخانه ديجيتال را که در آن امکان سازماندهی و استخراج دانش (کليه منابع کتابخانه ای) به و از کتابخانه فراهم شده باشد را تهيه نمود و جهت پياده سازی قسمت های مختلف ساختار تهيه شده مناقصه ای برگزار گردد تا کتابخانه ديجيتال ايران و يا وزارت علوم, تحقيقات و فناوری را تهيه و راه اندازی نمائيم . لازم به ذکر است که در جهت تسريع برای تهيه اين ساختار از تجربيات بخش های دولتی و خصوصی, افراد حقِيقی و حقوقی استفاده خواهد شد.
لازم به يادآوری است که در دنيا تحقيقات در زمينه کتابخانه های ديجيتال توسط دولتها انجام گرفته و تصميم گيری اوليه هم توسط آنان انجام گرفته است. بطور مثال در امريکا تصميم گيری و اختصاص بودجه توسط گروه موسسه علوم ملی . سازمان فضائی امريکا و اداره پروژه های تحقيقات پيشرفته در اختيار شش دانشگاه کاليفرنيا (برکلی و سنت باربارا) . ميشيگان . الينويز . استانفورد و کارنگی ملون قرار گرفته است که هر کدام يک قسمت از تحقيقات در زمينه مورد نظر را بعهده گرفته اند. بودجه توسط گروه فوق الذکر تعمين شده است. در اروپا توسط اتحاديه اروپا بودجه تعمين شده است.
بنابراين پيشنهاد می گردد که در ايران نيز برای سرعت بخشيدن به امر تحقيقات در زمينه کتابخانه ديجيتالی ايجاد يک کنسرسيوم و يا حداقل يک کميته تخصصی است که مسئوليت بررسی و انتخاب و تصميم گيری در کليه زمينه ها موضوع مورد بحث را داشته باشد تا هم از چند باره کاری جلوگيری شود و از نيروها و بودجه بصورت بهينه استفاده گردد.
جواد صیافی دانشجوی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی