مارک marc: machine-readable cataloging
نظامی که نخستین بار در آمریکا توسط کتابخانه کنگره بوجود آمد تا سازماندهی و اشاعه اطلاعات کتابشناختی ماشینی برای ثبت در دبیزش، میسر سازد. اکنون کاربردهای گوناگون آن در امریکا ، انگلستان (از طریق خدمات کتابشناسی ملی انگلستان) ، اروپا و سایر کشورهای جهان مورد استفاده قرار گرفته است.مارک انگلیس مبتنی بر قواعد فهرست نویسی انگلو امریکن است و اطلاعات موضوعی آن شامل شماره های دیویی،رده بندی کتابخانه کنگره و سرعنوانهای موضوعی کنگره است.
تاریخچه: بررسی برای ماشینی کردن فهرستنویسی در کتابخانه کنگره از اواخر دهه 1950 آغاز شد. بهمین دلیل کتابخانه از شورای منابع کتابخانه آمریکا درخواست بودجه برای این تحقیق کرد.نتیجه تحقیقات در سال 1963 منتشر شد و پیشنهاد کرد که گروهی برای بوجود آوردن نظامی که بتواند فهرست نویسی ، نمایه سازی و بازیابی منابع را مکانیزه کند تشکیل شود.گزارش این گروه در سال 1965 باعث تشکیل کنفرانسی در کتابخانه کنگره شد و در نتیجه آن کتابخانه مجددا در اول ژانویه 1966 از شورای منابع کتابخانه بودجه ای برای تهیه یک برنامه مقدماتی "pilot project" دریافت کرد. بر این مبنا اولین نوارهای مارک در اکتبر همان سال به کتابخانه ها ارسال شد.ولی این برنامه با مشکلات بسیاری روبرو شد. در این اثنا سازمان کتابشناسی ملی انگلستان (BNB) نسبت به شرکت در این پروژه اظهار علاقه کرد و لذا با استفاده از تجارب گذشته برنامه مارک2 آغاز به کار کرد که در آن بسیاری از کارمندان کتابخانه نیز شرکت داشتند. قرار شد ساختار پیکره ی مارک 2 قادر باشد اطلاعات کتابشناختی کلیه مواد کتابخانه ای و مشخصات وابسته مثل نام، موضوع، ارجاع ها و غیره را در بر گیرد.به علت عظیم بودن برنامه قرار شد برای زودتر رسیدن به مقصود مواد کتابخانه ای تک تک مورد بررسی قرار گیرد.ابتدا کتاب در نظر گرفته شد.در سال 1967 طی همایش دیگری پیکره مارک 2 مورد بررسی قرار گرفت. در ژوئن 1968 کتابخانه کنگره 50 هزار کتاب به زبان انگلیسی را از طریق رکوردهای قابل خواندن با ماشین ارائه داده بود. گزارش این پروژه در سال 1968 داده شد. در سال 1969 با کمک انجمن کتابداران آمریکا اولین دستنامه مارک marc manual منتشر شد. کتابخانه کنگره اکنون نه تنها برای همه مواد کتابخانه ای بلکه برای همه آنها به زبانهای مختلف حتی زبانهای غیر رومنی پیکرهای لازم را طرح ریزی کرده است.
+ نوشته شده در سه شنبه ۲ مهر ۱۳۸۷ ساعت 16:50 توسط جوادصیافی
|
جواد صیافی دانشجوی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی